Çekirdek Enflasyon Nedir?

0
17
Çekirdek Enflasyon Nedir?
Çekirdek Enflasyon Nedir?

Çekirdek enflasyon modelinin kullanım amacı, enflasyon haricinde sürekli fiyat artışı gösterebilen ürünlerin değerlendirmeden çıkartılmasının ardından, gerçek enflasyon değerlerinin belirlenmesini sağlamaktır. Alkol, sigara, benzin ve tütün gibi ürünlerin değerleri devlet tarafından belirlendiği için, bu ürünlerde ani fiyat artışı yaşanabilir. Ürünlerde meydana gelen zamlar, enflasyon değerleri için bir şaşırtmaca oluşturmaktadır. Bu yanılmayı engellemek için de çekirdek enflasyon değerleri hesaplanmaktadır.

Çekirdek Enflasyon Tanımı

Çekirdek enflasyon; yıl içerisinde mal ve hizmet fiyatlarında meydana gelen geçici dalgalanmalarla, fiyat artışlarının çıkarılmasından sonra, geriye kalan ürün değerleri üstünden enflasyonun hesaplanması anlamına gelmektedir. Fiyatları arz ve talep dengesine göre belirlenmeyip, TCMB tarafından yıllık zam oranı belirlenen ürünler haricindeki tüm ürünlerin değerleri hesaplandıktan sonra ortaya çıkan değere, çekirdek enflasyon denmektedir. Çekirdek enflasyon değeri; gelecek yıllarda karşılaşılacak enflasyon oranlarının belirleyicisi olur. İlerleyen zamanlarda oluşabilecek enflasyon oranı tahminleri, çekirdek enflasyon üstünden yapılmaktadır. Çekirdek enflasyon değerlendirmesinde göz önünde bulundurulan değerler “ÜFE” ve “ TÜFE” olarak sıralanır. 2005 yılından beri Türkiye İstatistik Kurumu tarafından belirlenen Özel Kapsamlı TÜFE değerleri, çekirdek enflasyonun kaynaklarından bir tanesidir.

Çekirdek Enflasyon Değeri Nasıl Hesaplanır?

Çekirdek enflasyon hesaplaması, her yıl düzenli olarak TCMB tarafından yapılmaktadır. Yıl içerisinde ortaya çıkan mal ve hizmetlerin her biri için, ayrı ayrı çekirdek enflasyon hesaplaması yapılmaktadır. Dönemsel ve mevsimsel olarak çekirdek enflasyon hesaplamasında yer alan gruplara göre tüfe göstergeleri aşağıda belirtilmiştir:

  • A grubu mevsimlik ürünler dışında kalan TÜFE değerlendirmesi.
  • B(1) grubu; işlenmeyen gıda hammaddeleri, alkollü ürünler, tütün ürünleri, enerji kaynakları ve altın değerlerinin haricinde yapılan TÜFE hesaplaması.
  • C(2) grubu; enerji maddeleri, gıda maddeleri, alkolsüz içecekler, alkollü içecekler, tütün ürünleri ve altın değerinin haricinde yapılan TÜFE hesaplaması.
  • D(3) işlenmemiş gıdalar, alkollü içkiler ve tütün ürünlerinin değerinin dışında yapılan TÜFE hesaplaması.

Çekirdek Enflasyon Hesaplamalarında Kullanılan Mal Ve Hizmetler

Çekirdek enflasyonu belirlemek için yapılan çeşitli hesaplamalarda aşağıdaki ürün ve hizmetler değerlendirilmektedir.

Hesaplamada Kullanılan Ürünler:

  • Enerji maddeleri
  • Gıda ürünleri ve alkolsüz içecekler
  • İşlenmemiş besin hammaddeleri
  • Taze meyve ve sebzeler
  • Diğer işlenmemiş gıdalar
  • Ekmek ve tahıl ürünleri
  • Enerji ve gıda haricinde kalan mallar
  • Temel mallar
  • Giyim ürünleri ve ayakkabı
  • Altın dışındaki dayanıklı mallar / maddeler
  • Alkollü içecekler, tütün ürünleri ve altın

Hesaplamada Kullanılan Hizmetler:

  • Kira değerleri
  • Lokanta ve otel hizmet değerleri
  • Ulaştırma hizmet değerleri
  • Haberleşme ağı hizmetleri
  • Diğer hizmetler

Çekirdek Enflasyon Neden Önemlidir?

Çekirdek enflasyonun amacı; ilerleyen zamanlarda meydana gelecek enflasyon değerlerini ortaya çıkarması ve bu değerler üstünden yeni planlamaların oluşturulmasını sağlamaktır. Çekirdek enflasyon değerleri sayesinde ilerleyen zamanlarda enflasyonda beklenmedik bir durumla karşılaşılma ihtimalinin olup olmadığı anlaşılır ve gerekli tedbirler alınır. Piyasa yapıcılar tarafından faiz oranları belirlenirken, iç ve dış piyasadaki arz-talep dengeleri esas alınmaktadır. Yıl içerisinde meydana gelen TÜFE ve ÜFE değerleri incelendikten sonra, bir sonraki yıl gerçekleşecek faiz zamları belirlenir.  Yıl içerisinde çekirdek enflasyon değerinde değişim meydana gelirse, gelecek yıl karşılaşılacak enflasyon değeri için doğru tahminler yapılabilmektedir.

Enflasyona Göre Belirlenen Gelir Grupları Nelerdir?

Enflasyon gelir grupları aşağıda sıralanmıştır:

  • Alt Gelir Grubu: Yıllık gelir dağılımında en az payı bulunan gruptur. Tüketim harcamalarını kısıtlamak ve kısıtlı bütçeyle yaşamını sürdürmek zorundadır.
  • Orta Gelir Grubu: Yıllık gelir dağılımında, orta derecede paya sahip olan gruptur. Düşük gelir grubuna göre daha fazla harcama yapabilir.
  • Üst Gelir Grubu: Yıllık gelir dağılımından en fazla pay alan gruptur.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz