Bireysel Emeklilik Sistemi Nedir?

0
25

Bireysel emekliliğin ne olduğu 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu ile açıklanmaktadır. Bireysel emeklilik sistemi bireyin düzenli gelire sahipken yaptığı birikimleri fonlarda değerlendirerek emekliliğinde getiri elde etmesidir. Bireysel fonlar ya da grup fonlarında yatırım yapmak mümkündür. Bireysel emekli olma, kişinin emeklilik hayatına maddi katkı sağlayan özel emeklilik sistemidir.

Bireysel Emeklilik Sistemine Kimler Katılır?

Bireysel emeklilik sistemi katılımcıları Türk Medeni Kanunu’na göre ayırt etme gücüne sahip, 18 yaşını doldurmuş her birey olabilir. Çalışma hayatındaki kazançlarını emeklilik döneminde birikime çevirmek isteyen her vatandaş sisteme katılım sağlayabilir. Bireysel emeklilik sistemine erken girmek, emeklilik dönemi birikimini arttıran bir etkendir. Bireylerin sisteme dâhil olması kendi istekleriyle veya işverenin dâhil etmesiyle olabilir. İşverenler çalışanları adına Grup Emeklilik Sözleşmesi yaptırabilir.

Bireysel Emeklilik Sistemi Hangi Kuruluşların Kontrolündedir?

Bireysel emeklilik sistemini gözetim altında tutan kuruluşlar şunlardır:

  • Takasbank
  • Sermaye Piyasası Kurulu
  • Hazine ve Maliye Bakanlığı
  • Emeklilik Gözetim Merkezi

Yukarıdaki kurumların haricinde bireysel emeklilik sistemi bağımsız denetim şirketleri tarafından denetim altındadır. Sistem içerisinde görev alan bireysel emeklilik şirketleri, mesleki yeterlilik açısından ilgili kurumlar tarafından kontrol edilmektedir.

Bireysel Emeklilik Sistemi Koşulları

Bireysel emeklilik sistemi için şartları şu şekilde belirtilmektedir:

  • Hesaptaki para, sözleşme imzalanan tarihten en az 10 yıl sonra çekilebilmektedir.
  • Paranın tamamını alabilmek için 56 yaşını doldurmuş olmanız gerekmektedir.
  • Bireysel emeklilik sistemine giriş için asgari katkı payı ödemesi yapılmalıdır. Kişinin yapacağı katkı payı ödemelerinde üst limit tanımlı değildir.
  • Hesaba yatırılacak katkı payının limiti katılımcı tarafından belirlenir.
  • Kişi birden fazla şirkette birden fazla bireysel emeklilik sözleşmesine sahip olabilmektedir.
  • Kişinin kendi adına olan sözleşmesini başkası adına devretmesi mümkün değildir.

Sosyal Güvenlik Kurumu’na bağlı olan kişilerin kurumlara yaptığı ödemeler bireysel emeklilik sisteminden tamamen bağımsızdır. Ödenen tutarların iki sistem arasında aktarımı söz konusu değildir.

Bireysel Emeklilik Devlet Katkısı

Bireysel emeklilikte devlet yardımı 1 Ocak 2013 tarihinden beri uygulanmaktadır. Katkı payı hesaplama işlemi Emeklilik Gözetim Merkezi ( EGM ) tarafından yapılır. Kişinin ödediği katkı paylarının %25’i oranında yardım yapılmaktadır. Bireysel emeklilik sisteminde devlet katkısı almak için birtakım şartların sağlanması gerekir. Devlet katısı alabilmek için koşullar şunlardır:

  • Devlet yardımı alabilmek için en az 3 yıl sisteme kayıtlı olunması,
  • Bireysel olarak veya gruba bağlı emeklilik sözleşmesi için katkı payı ödüyor olmak.

Bireylerin devlet katkısı alabilmeleri için ekstra işlem yapmaları gerekmez. Katkı payı hesaplamaları ödediğiniz katkı payları üzerinden otomatik olarak hesaplanır.

Bireysel Emeklilik Devlet Katkısı Üst Sınırı

Bireysel emeklilik için en yüksek devlet katkısı tutarı brüt asgari ücret tutarının %25’i ile sınırlıdır. Devlet katkısı için yapılan hesaplamalar katılımcı özelinde gerçekleştirilir. Birden fazla emeklilik sözleşmesi bulunması ödenen katkı payını değiştirmemektedir.

Bireysel Emeklilik Devlet Katkısı Hak Kazanma Süreleri

Bireysel emeklilik devlet katkısı hak ediş süreleri ile katılımcı sistemde uzun süreli kalmaya teşvik edilir. Hesaplama mantığı kişinin sistemde kalış yılı üzerinden kademeli olarak çalışmaktadır. Sistemde kalma süresine göre devlet katkısı hak etme oranları şu şekildedir:

  • 3 Yıldan Az: %0
  • 3 – 6 Yıl Arası: %15
  • 6 – 10 Yıl Arası: %35
  • 10 Yıldan Fazla 56 Yaşından Önce: %60
  • 10 Yıldan Fazla 56 Yaşından Sonra: %100

Bireysel Emeklilik Sistemi Eklenen Hak Ediş Süreleri

1 Ocak 2013 yılı öncesinde sisteme kayıt olanlar için ekstra hak ediş süresi tanınmıştır. Katılımcının kayıt olduğu tarihten 1 Ocak 2013’e kadar geçen zaman için verilen hak etme süreleri şu şekildedir:

  • 3 – 6 Yıl Arası: 1 Yıl Ek Süre
  • 6 – 10 Yıl Arası: 2 Yıl Ek Süre
  • 10 Yıl ve Üstü: 3 Yıl Ek Süre

Bireysel Emeklilik Sistemi Hak Kazanma

Bireysel emekliliğe hak kazanış durumunda katılımcı için şu seçenekler bulunmaktadır:

  • Kişi sistemde kalmaya devam ederek geri ödemelerini taksitli olarak alabilir.
  • Bireysel emeklilik hesabında bulunan paranın tamamını çekmeyi tercih edebilir.
  • Emeklilik hesabında bulunan devlet katkısı tutarlarını taksitli veya tek seferde alabilir.
  • Hesaptaki birikimlerini gelir sigortası almak için kullanarak düzenli gelir sahibi olabilir.

Bireysel Emeklilik Sorgulama

Bireysel emeklilik sorgusu, e-devlet platformundan yapılabilmektedir. “Bireysel Emeklilik Sistemi Devlet Katkısı Kullanım ve Limit Bilgileri Sorgulama” servisini kullanarak devlet katkı paylarını ve emeklilik durumunuzu takip edebilirsiniz.

Bireysel Emeklilik Sistemi İptal Etme

Bireysel emekliliğin iptali durumunda birtakım koşullar söz konusudur. Sözleşme yapıldıktan sonra katılımcıya 60 günlük cayma hakkı tanınır. Bu süre içinde iptal kararı alınırsa kişi kesintisiz olarak ödemesini geri alabilir. Cayma süresi aşıldıysa ve sözleşme iptal edilirse birtakım katılımcıya belirli oranlarda kesinti uygulanmaktadır. Bireysel emeklilik sistemi iptal durumunda ortaya çıkan kesintiler şu şekildedir:

  • % 5 Kesinti: Kişi emeklilik kazanmadan hayatını yitirirse ya da iş göreme durumu ortaya çıkarsa uygulanan kesintidir.
  • % 10 Kesinti: 10 yıl boyunca katkı payı ödemiş fakat emekliliğe hak kazanmamış ise uygulanan kesintidir.
  • % 15 Kesinti: Katılımcı 10 yıl dolmadan iptal işlemi yaparsa uygulanan kesintidir.

Bireysel emeklilik iptalinde uygulanan kesintiler kişinin toplam birikim tutarı üzerinden hesaplanmaktadır. İptal için kesinti oranları Gelir Vergisi Kanunu’na göre belirlenmektedir. Sözleşme imzaladığınız bankaya veya sigorta şirketine iptal talebinizi ileterek işleminizi gerçekleştirebilirsiniz.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz